Rynek wierzytelności w Polsce
Z raportów Związku Przedsiębiorstw Finansowych wynika, że rynek zarządzania wierzytelnościami w Polsce osiągnął bardzo dużą skalę. Na koniec III kwartału 2025 r. firmy działające w tej branży zarządzały portfelami o wartości ok. 193–194 mld zł, obejmującymi prawie 20 mln zobowiązań.
Dodatkowo analizy wskazują, że od 2021 r. wartość rynku wierzytelności rośnie średnio o około 9–10% rocznie, co pokazuje rosnące znaczenie tego segmentu finansowego.
Jednocześnie w Polsce funkcjonuje duży rynek kredytów hipotecznych. Według danych Związku Banków Polskich liczba czynnych umów kredytowych przekracza 2 mln, a ich łączna wartość wynosi kilkaset miliardów złotych.
To właśnie z tego rynku – kredytów hipotecznych, kredytów konsumenckich i innych zobowiązań – powstają wierzytelności, które później trafiają do sprzedaży.
Czym jest wierzytelność hipoteczna?
Wierzytelność hipoteczna to dług zabezpieczony hipoteką ustanowioną na nieruchomości. Oznacza to, że wierzyciel posiada prawo dochodzenia należności poprzez egzekucję z nieruchomości, jeśli dłużnik nie spłaca zobowiązania.
Najczęściej wierzytelności hipoteczne powstają w wyniku:
- kredytów hipotecznych
- pożyczek zabezpieczonych hipoteką
- zobowiązań finansowych zabezpieczonych nieruchomością
Jeżeli dłużnik przestaje regulować zobowiązanie, wierzyciel może dochodzić należności lub sprzedać wierzytelność innemu podmiotowi.
Więcej o tym, czym jest wierzytelność hipoteczna przeczytasz w naszym artykule.
Skąd biorą się wierzytelności hipoteczne?
Wierzytelności hipoteczne pojawiają się przede wszystkim na skutek problemów ze spłatą kredytów lub innych zobowiązań zabezpieczonych nieruchomością.
Do najczęstszych sytuacji należą:
- brak spłaty kredytu hipotecznego
- długotrwałe zaległości w spłacie zobowiązań
- postępowania sądowe dotyczące długu
- egzekucja komornicza
W takich przypadkach wierzyciel może zdecydować się na sprzedaż wierzytelności.
Dlaczego banki sprzedają wierzytelności hipoteczne?
Sprzedaż wierzytelności jest dla instytucji finansowych narzędziem zarządzania ryzykiem.
Ograniczenie ryzyka kredytowego
Banki starają się utrzymywać niski poziom niespłacanych zobowiązań w swoich bilansach. Sprzedaż wierzytelności pozwala ograniczyć ryzyko finansowe.
Poprawa płynności finansowej
Dzięki sprzedaży wierzytelności instytucje finansowe odzyskują część środków i mogą przeznaczyć je na nowe kredyty lub działalność operacyjną.
Specjalizacja rynku
Obsługa trudnych wierzytelności wymaga wiedzy prawnej, doświadczenia oraz odpowiednich narzędzi analitycznych. Dlatego instytucje finansowe często przekazują takie sprawy wyspecjalizowanym podmiotom.
Kto kupuje wierzytelności hipoteczne?
Na rynku funkcjonuje kilka głównych grup podmiotów, które nabywają wierzytelności zabezpieczone hipoteką. Są to między innymi:
Fundusze sekurytyzacyjne
Jednymi z największych nabywców wierzytelności są fundusze sekurytyzacyjne.
Ich działalność polega na kupowaniu portfeli wierzytelności od banków i innych instytucji finansowych, a następnie zarządzaniu procesem odzyskiwania należności.
Fundusze te posiadają wyspecjalizowane zespoły analityczne oraz zaplecze prawne.
Firmy zarządzające wierzytelnościami
Na rynku działają także firmy zajmujące się obsługą wierzytelności.
Część z nich nabywa wierzytelności na własny rachunek, a część zarządza portfelami należącymi do funduszy sekurytyzacyjnych lub innych instytucji finansowych.
Podmioty specjalizujące się w obrocie wierzytelnościami
Istnieją również firmy, których działalność polega na wyszukiwaniu i nabywaniu pojedynczych wierzytelności zabezpieczonych hipoteką.
Często koncentrują się one na wierzytelnościach związanych z konkretną nieruchomością lub określonym etapem postępowania prawnego.
Dlaczego ktoś kupuje wierzytelności hipoteczne?
Wierzytelności hipoteczne są nabywane z kilku powodów.
Zabezpieczenie w postaci nieruchomości
Hipoteka daje wierzycielowi możliwość dochodzenia należności z nieruchomości dłużnika.
Możliwość odzyskania należności
Podmioty zajmujące się wierzytelnościami często posiadają doświadczenie w prowadzeniu postępowań sądowych oraz egzekucyjnych.
Specjalizacja branży
Firmy działające na rynku wierzytelności dysponują narzędziami analitycznymi i prawnymi, które umożliwiają ocenę sytuacji dłużnika i zabezpieczenia hipotecznego.
Jak wygląda proces zakupu wierzytelności
Proces nabycia wierzytelności zazwyczaj obejmuje kilka etapów.
- Analiza dokumentów dotyczących wierzytelności
- Sprawdzenie zabezpieczenia hipotecznego
- Ustalenie ceny wierzytelności
- Zawarcie umowy cesji wierzytelności
- Zgłoszenie zmiany wierzyciela w księdze wieczystej
Po zakończeniu procesu nowy wierzyciel przejmuje prawa wynikające z wierzytelności.
Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej o cesji wierzytelności, zapraszamy do przeczytania naszego artykułu na ten temat oraz do zapoznania się z materiałem, który szczegółowo opisuje proces zakupu wierzytelności.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy osoba prywatna może kupić wierzytelność hipoteczną
Tak. W Polsce wierzytelności mogą być nabywane zarówno przez instytucje finansowe, jak i podmioty prywatne.
Czy wierzytelność hipoteczna jest zabezpieczona nieruchomością
Tak. Hipoteka stanowi zabezpieczenie wierzytelności i daje możliwość dochodzenia należności z nieruchomości dłużnika.
Dlaczego banki sprzedają wierzytelności
Najczęściej w celu ograniczenia ryzyka kredytowego oraz poprawy płynności finansowej.
Czy wierzytelność hipoteczna może zostać sprzedana bez zgody dłużnika?
Tak. Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego wierzyciel może przenieść wierzytelność na inny podmiot bez zgody dłużnika. Po dokonaniu cesji dłużnik powinien zostać poinformowany o zmianie wierzyciela.
Gdzie można sprawdzić hipotekę zabezpieczającą wierzytelność?
Hipotekę można sprawdzić w księdze wieczystej prowadzonej dla danej nieruchomości. Informacje o hipotekach znajdują się w dziale IV księgi wieczystej i są dostępne w elektronicznym systemie ksiąg wieczystych.
Podsumowanie
Wierzytelności hipoteczne stanowią istotny element rynku finansowego w Polsce. Kupują je przede wszystkim fundusze sekurytyzacyjne, firmy zarządzające wierzytelnościami oraz podmioty specjalizujące się w obrocie wierzytelnościami.
Rozwój rynku kredytów hipotecznych oraz rosnąca skala niespłacanych zobowiązań sprawiają, że rynek wierzytelności hipotecznych pozostaje ważnym segmentem sektora finansowego.
Źródła
- Związek Przedsiębiorstw Finansowych – raport „Rynek wierzytelności w Polsce”
- Związek Banków Polskich – raport AMRON-SARFiN
